İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Hesap-Kitap İşleri

Müflis esnaf eski defterleri karıştırırmış

Her ne kadar ortada iflas söz konusu olmasa da, her şeyin yolunda gittiği de söylenemez. Bu durumda ‘geçmişte nerede ne tür tutum ve davranışımdan dolayı ben bugün bu hale geldim‘ diye oturup bir muhasebe yapmakta fayda var. Çünkü bağımlılığın uzun ve çetrefilli yolculuğu esnasında iş, eş, arkadaş, itibar, zaman, fırsatlar ve maddi kayıplar gibi birçok kayıpları olur. Kayıpların verdiği pişmanlık ve ıstıraba ek olarak, kişinin kendisinin buna sebep oluşu ayrıca üzüntü ve acı verir. Bu aşamada ilk adım, kişinin madde kullanım sürecine hâkim olmasıdır.

Ayık kalmanın yolu madde kullanımının bedelini tespit etmek ve bunun farkına varmaktan geçer

Bu tür tabiri caizse ‘hesap-kitap’ işleri biraz can sıkıcı olabilir. Çünkü insan hataları ile yüzleşir. Sıkıntılı bir süreç olduğu için de insan doğal olarak duygu ve düşüncelerini kontrol etmeye meyledebilir. Bunun ise kendisinin bir kaçınma davranışı olduğunun farkında olmalıyız. Geçmişin envanterini çıkartırken ortaya çıkan duygulara ve anılara mümkün olduğunca esnek ve açık temas etmemizde fayda var. Öte yandan bu duygu ve düşüncelere gereğinden fazla mihmandarlık etmek de doğru değil. Ön kapıdan gelen misafiri girmesin diye zorlamaktansa, ona arka kapıyı göstermek bu durumda işe yarar bir strateji gibi duruyor.

Evladım, bilirsin ben yan komşuyu pek sevmem, ama o eve gelmesin diye de kapımı sürekli kilitli tutmam. Geldiğinde o selam verir, ben selamını alırım. Ama fazla oyalanmasın diye de herhangi bir ikramda bulunmam. O da biraz oturur ve geri gider.

Babaannem

Geçmişin envanterini çıkartırken bugüne kadar alkol dahil kullandığımız tüm uyarıcı ve uyuşturucu maddeler ile ilgili bilgileri tek tek çıkartmamız gerekir. Hangi maddeyi hangi yaşta, ne sıklıkta, ne amaçla, ne şekilde kullandığımızı not etmemiz gerekir. Bir defa kullanmış bile olsak, kullandığımız her bir madde için ayrı ayrı not etmemiz bize gerçek tabloyu ortaya çıkaracaktır. Bu da, daha sonraki süreçlerde nasıl ilerleyeceğimizi ve ne tür stratejiler geliştireceğimizi belirlememize yardımcı olacaktır.

Her ne kadar bu uzun ve zor bir iş gibi görünse de üstesinden gelebiliriz. Aynı anda birden çok madde kullanmış isek, her birini ayrı ayrı yazmamız gerekir. Aceleye lüzum yok. Hatırlamadığımız yerde diğer maddeye geçebiliriz, bu bir önceki madde kullanımı ile ilgili detayları hatırlamamıza yardımcı olabilir. Buna rağmen hatırlayamıyorsak, hatırladığımız kadarı ile yazmamız kafidir. Bu envanteri bir seferde, aynı gün içinde çıkartmamız şart değildir.

Neyi ne zaman, ne için, nasıl ve ne şekilde kullandığımızı ayrıntılı olarak çıkarttığımıza göre bir sonraki adıma geçebiliriz.

Hayat hızlı bir şekilde akıp geçiyor. Yeni olaylar, yeni deneyimler, yeni duygular eskilerini hatırlamamıza engel oluşturabilir. Bugün başımıza gelenlerin tohumunu geçmişte atmış olabiliriz, ama bunu unutmuşuzdur. ‘Ben bu hale nasıl geldim?’ sorusunun cevabını araştıralım. bunu alkol ve veya diğer madde kullanımı hayatımızın hangi alanını ne zaman, nasıl ve ne şekilde etkilediğini tespit ederek yapabiliriz. Kolaylık sağlamak amacı ile hayatımızın eksen ve katmanlarını aşağıdaki listeye göre sınıflandıralım:

  1. Yakın ilişkiler (eş/sevgili)
  2. Aile (hem ebeveynleriniz hem de kendi çocuklarınız)
  3. Arkadaşlar (Arkadaşlar ile bir araya gelme, kendinizi arkadaşlardan soyutlama, madde kullanımı ile ilgili tartışma)
  4. Eğitim ve akademik hayat (başarısız bir başlangıç yapmak, akademik performansında düşme, ödevleri yetiştirememe, sene kaybı vs)
  5. Meslek/İş (işten atılma, işsizlik, terfi edememe, mesleki kazalar vs)
  6. Hukuki sorunlar (denetimli serbestlik, işlenmiş suçlar, duruşmalar, hapis yatma, para cezaları, ehliyeti kaptırma, şartlı tahliye vs)
  7. Fiziksel /sağlık sorunlar
  8. Tehlikeli ve riskli davranışlar sergileme
  9. Dinlenme/eğlence
  10. Maneviyat /dini vecibeler
  11. Tedaviden faydalanmak

Madde kullanımı ile alakalı sorunları veya hayatımızdaki değişiklikleri yukarıda listelenen alanların her biri ile ilişkili olacak şekilde not edelim. Eğer alkol/madde kullanımının söz konusu alan ile bir ilişkisi yok ise boş bırakabiliriz. Ama, en ufak bile olsa alaka/etkilenme söz konusu ise not etmekte fayda var. Örneğin, madde kullanımı ile alakalı olarak işten atılmamış olabiliriz, ama akşamdan kalma bir şekilde işe gittiğimizde çok önemli olmayan bir hata yapmış olabilir veya kendimizi toparlamak için yapmamız gereken işe öğlene kadar odaklanamamış olabilirsiz. Bu durum başkaları tarafından fark edilmemiş bile olsa, not edelim. Önemli olan, gerektiğinden daha az performans sergilediğimizi fark etmiş olmamız. Her bir alanı mümkün olduğunca birbirinden ayrı tutarak tespitlerimizi yapalım ki, gerçek tablo daha net olsun. Burada fark etmemiz ve öğrenmemiz gereken şey, alkol/madde kullanımın bedelidir. Alkol/madde kullanımı, temini ve/veya etkisinden kurtulma çabaları sonucunda kişisel değerlerimizi ihmal ve ihlal edip etmediğimize (kaba davranma, gizleme, yalan söyleme, rasyonalize etme vs) özellikle dikkat edip not edelim. Her alan ile ilgili belirli olayların açıklamasını ayrıntılı yazalım lütfen.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

  • Biz insanlar genelde büyük olayları (ör: alkol/madde tesiri altındayken kaza yapmak) hatırlayıp, onları not etmeye yatkınızdır. Oysa, alkol/madde kullanımının neden olduğu en ufak bir sonuç bile (ör: akşamdan kalma olduğu için işe 5 dk geç kaldı) ayrıntıları ile birlikte not edilmelidir. 
  • Yine insan olmanın getirdiği bir diğer husus da, geniş kategoriler ve soyut kavramların (ör: işimi kaybettim, ben mahvoldum) maliyetini çıkarma alışkanlığımızdır. Bunun yerine somut gerçek ve yaşanmış örneklerin (ör: üst üste 3 defa alkollüyken işe gittiğim için uyarıldım ve 4. defa sarhoş bir vaziyette işe gittiğim için işten atıldım) detaylandırılarak listelenmesi gerekmektedir.
  • Her ne kadar bu bir değerlendirme olsa da biz aynı zamanda geçmiş yaşantılarımıza maruz kalırız, bu bir nevi yüzleşmedir. Bize acı ve ıstırap verebilir.  Bu sebeple, değerlendirmeyi zamana yayarak, kendimizi iyi ve hazır hissettiğimizde yapmamızda fayda var.

Bakalım bu hesap-kitap işinden nasıl bir sonuç çıkacak?