İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Opioid Kullanım Bozukluğu

Güney-Doğu Asya bölgesi,  Ortadoğu’da daha sık olmak üzere, dünyanın her yerinde yetiştirilebilen papaver somniferum haşhaş bitkisinin latince ismidir.  Opiyatların ana maddesi olan opium da afyondur. Bu bitki her sene farklı beyaz, pembe, mor renkte çiçek açar. Olgulaşınca ceviz büyüklüğünde bir kapsül oluşur. Bıçakla bu kapsül çizilir ve koyu akışkan bir sıvı güneşle temas edince kurur. Bu hali ile birlikte koyu kahverengi, sakız kıvamındaki maddeye afyon denir.  Afyonun dumanı içine çekilerek, sakız gibi çiğnenerek, ufak parçalar halinde sigaranın içine konarak kullanılır. Saf afyon benzer veya aynı özelliklere sahip alkaloid denen birçok kimyasal içerir. Afyondan elde edilen en önemli alkaloid morfin ve kodeindir.

Opiyat terimi genel olarak afyon ve afyondan elde edilen doğal (morfin gibi) ve yarı sentetik maddeler  (diamorfin/eroin gibi) için kullanılır.

Opioid terimi ise tamamen sentetik olarak üretilen metadon, petidin gibi benzer özelliklere sahip maddeleri tanımlamak için kullanılır. Fakat günümüzde her iki terim birbirinin yerine kullanılır.

Etkileri

Ağrı kesici olması, en önemli özelliğidir. Opiyatlar sadece beynin bazı bölgelerini etkileyerek ağrı kesici özellik göstermekle kalmaz, ağrıya olan dayanıklılığı da arttırır. Keyif verici olmasının yanı sıra uyku hali, baş dönmesi,

uyuşukluk, mutluluk ve dikkat-konsantrasyon bozukluğuna da neden olmaktadır. Beynin solunum merkezini baskılayarak daha yüzeyel ve yavaş nefes alımına da neden olur.  Yüksek miktarda alındığında solunum durmasına ve ölüme yol açabilir. Beynin öksürme ile ilgili merkezini baskılayarak öksürme refleksini etkiler.  Bazı öksürük şuruplarında opiyat türevi maddelerin olması bu nedenledir.  Yine merkezi sinir sistemin bazı bölgelerinde oluşturduğu uyarıcı etkisi ile bulantı-kusmaya ve göz bebeklerin küçülmesine neden olur. Barsak kaslarına olan etkisi sonucu kabızlığa neden olur.  Asya ülkelerinde şamanların afyonu çayda eriterek “derman” niyetine bir türlü geçmek bilmeyen ishallerin kesilmesinde kullanıldığı biliniyor.

Opiyat Bağımlılığının Tedavisi

Opiyat bağımlılığında kullanılan ilaçlar

Tedavinin bu aşamasının hastanede yapılmasında yarar var, çünkü opiyat bağımlılığına eşlik eden birçok dâhili hastalıklar oluyor.  Özellikle damar yolu ile kullanıldığında hepatit, kalp-damar hastalıkları ve çeşitli enfeksiyon hastalıkları eşlik edebiliyor.  Bunlara yönelik tedavisinin de bu süreç içerisinde başlanması, bağımlılık tedavisinin bir parçasıdır. Metadon, Naltrekson, Buprenorfin tedavide kullanılan başlıca ilaçlardır.

Opiyat bağımlılığında kullanılan psikoterapotik yaklaşımlar

Diğer bağımlılık yapan maddelerin tedavisinde olduğu gibi opiyat bağımlılığında da en önemli tedavi yaklaşımlarından birisi bilişsel davranışçı terapi ve özellikle de nüks önleme terapisidir. Buna ek olarak bilişsel davranışçı terapilerin 3. Dalga terapileri olarak da bilinen bilinçli farkındalık temelli nüks önleme terapisi de son yıllarda aktif ve yoğun bir şekilde kullanılmaya başlandı.  Yine Adsız Alkolikler (AA) gibi Adsız Narkotikler (NA) gibi kendi kendine

yardım gruplarının da tedavide yeri büyüktür. Grup terapileri, çift ve aile terapileri de tedavi programının birer parçası olmalıdır. Bilişsel işlevlerinde bozukluk olan hastaların bilişsel rehabilitasyonuna yönelik terapilerin de yapılmasında yarar vardır.