İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Değerler

Karşılaştığın her olay karşısında normalde verdiğin tepkinin tersini seçmen mi gerekecek? Her zaman verdiğin tepkiyi artık hiç vermeyecek misin? Eğer, arada bir her zaman verdiğin tepkiyi vereceksen, hangi durumda nasıl tepki vereceğini nereden bileceksin? Bu soruların yanıtı verebilmek için öncelikle kendi değer yargıların ve değerlerin ile ilgili net bir fikrin olması gerekiyor. Bu çalışmamızda senin değer yargıların ve değerlerini ortaya koymaya çalışacağız. Hayatında neyi önemsediğini bilmen senin ayaklarını yere sağlam basmana yardımcı olacak ve attığın her adımda hayatına yön verecektir. Bu, senin gerçekten bu hayatta kim olacağına ve nasıl bir yaşam süreceğine karar vermen için bir şanstır. Bu sebeple bu çalışmaya başlamadan önce oturup biraz düşün.

Alıştırma: Doğum Günü Kutlaması

Değer yargılarını ve değerlerini tespit etmekte zorlanıyorsan, bu alıştırmayı yapabilirsin. Uzun, onurlu ve mutlu bir hayat yaşadığını hayal et. Şimdi de yaşın epey ilerlemiş ve senin onuruna verilen doğum günü partisindesin. Etrafını saran ailenin ve arkadaşlarının ortasında olduğunu düşün. Birileri kalabalığın önüne çıkıp konuşma yapıyor. Nasıl bir hayat yaşadığını, senin sevdiğin ve seni seven insanları, paylaştığın deneyimleri ve insanlar için ne ifade ettiğini anlatıyor. Bu insan senin kim olduğuna dair bir şey anlatıyor. Peki, şimdi diyelim ki hakkında böyle bir konuşma yapılacak, kendin ile ilgili neler anlatılmasını istersin? İnsanların seni nasıl tanımlamasını istersin? Nasıl bir hayat yaşamış olmayı dilersin?  Aşağıdaki boşluğa düşüncelerini not et:

……………………………………………………………………………………………………

Alıştırma: Değerleri Ortaya Çıkarmak

Her şeyden önce unutma ki, bu alıştırmaları istediğin bir hayat inşa etmek için yapıyorsun, tüm çaban bunun için. Bağımlılık sürecinde değer yargıların ve değerlerin ile ilgili biraz boşlamış olabilirsin, ama bu senin değer bilmez bir insan olduğunu göstermez.  Örneğin, kullandığın uyuşturucu ile ilgili, içtiğin alkol ile ilgili sevdiklerine ve değer verdiklerine defalarca yalan söylemiş olabilirsin. Bu senin dürüstlüğe değer vermediğin anlamına gelmez. Tam aksine kendi değer yargılarına ters bir davranış sergilediğin için ayrıca üzülüyorsun.  Şimdilerde yeni bir yaşam biçimine adapte olmaya çalışıyorsun, yeni hayatın nasıl olacağını öğreniyorsun. Hiç de kolay değil, anlıyorum. Bu sebeple yapacağın alıştırma senin gerçekten nelere değer verdiğini ve hayatta senin için nelerin önemli olduğunu tespit etmen için bir fırsat.

Her bir değer kategorisindeki boşlukları  bu değerlerin senin için ne ifade ettiğini yazarak doldur.

Örneğin “Aile” kategorisi altına “hafta sonu çocuklarla vakit geçirmek” veya “ anne-babamı arayıp hal hatır sormak” yazabilirsin. “İnanç” kategorisi altına “2 rekat namaz kılmak” veya “Kur’an okumak” yazabilirsin. Unutma, yazacakların, daha önce yaptığın şeyler olmak zorunda değil. Yazacakların, yeni hayatını kendi değerlerin çerçevesinde nasıl kurmayı planladığına dayanmalıdır.

Alıştırmaya başlamadan önce aşağıdaki örneklere göz atmanı öneririm. Kategorileri değerlendirirken değerlerini  aklından iyice geçir. Senin için en önemli olanını belirle ve alıştırma yaparken soldaki ilk boşluğa önem sırasını not et. Ardından önem sırasına göre diğerlerini de yaz. Burada amaç, senin en çok önemsediğin değerleri belirlemen.

Değerlerin  Kategorileri

—– Aile

Aile ilişkilerini geliştirmek, onlarla daha çok zaman geçirmek, aile bireylerinin ihtiyaçlarını önemsemek

 

Senin için ne anlam ifade ediyor:

……………………………………………………………………………………………………

 

—– Etik Çalışmak/ Okul veya İşte Başarı

Çok çalışmak, işleri zamanında bitirmek, yaptığım işe gururla bakmak, başarı elde etmek

 

Senin için ne anlam ifade ediyor:

…………………………………………………………………………………………………

—– Finansal Sorumluluk

Gereksiz alışveriş yapmamak, faturaları ve kredi kartı borcunu zamanında ödemek, para biriktirmek, finansal açıdan sağlıklı kararlar vermek

 

Senin için ne anlam ifade ediyor:

……………………………………………………………………………………………………

 

—– Eğitim/Gelişim/Büyüme

Yeni şeyler öğrenmeye devam etmek, kendini geliştirmek, birey olarak büyümek

 

Senin için ne anlam ifade ediyor:

……………………………………………………………………………………………………………

 

—– Dürüstlük

Ne olursa olsun yalan söylememek, kendine ve başkalarına karşı dürüst olmak

 

Senin için ne anlam ifade ediyor:

…………………………………………………………………………………………………

 

—– İnanç

Maneviyata önem vermek, manevi hayatı sürdürmek, ibadetleri yerine getirmek

 

Senin için ne anlam ifade ediyor:

…………………………………………………………………………………………………

—– Ayıklık

Bağımlı olduğun maddelerden uzak durmak

 

Senin için ne anlam ifade ediyor:

………………………………………………………………………………………………………

—– Saygı

Kendine ve diğerlerine saygı göstermek, saygı görmek

 

Senin için ne anlam ifade ediyor:

…………………………………………………………………………………

 

—– Arkadaşlık/ Sosyal Bağ

Önemli ilişkilerin gelişmesi için zaman ayırmak, arkadaşlarla vakit geçirmek için zaman ayırmak, arkadaşların ihtiyaçlarını önemsemek

 

Senin için ne anlam ifade ediyor:

…………………………………………………………………………………………………

 

—–  Aşk / Yakın İlişkiler / Evlilik

Bulmak, sürdürmek veya var olan partner ile ilişkileri düzeltmek

 

Senin için ne anlam ifade ediyor:

……………………………………………………………………………………

 

—– Toplum

Kendini toplumun bir parçası olarak görmek ve bunun için zaman ayırmak. Spor salonlarına, sinemaya, müzeye, camiye gitmek

 

Senin için ne anlam ifade ediyor:

………………………………………………………………………

—– Macera / Eğlence

Çiçekleri koklamak, hayattan keyif almaya önem vermek, yeni şeyler denemek, eğlence planlamak için zaman ayırmak

 

Senin için ne anlam ifade ediyor:

…………………………………………………………………………………………

—– Sağlık

Sağlıklı beslenmek, egzersiz yapmak, yeterince uyumak, doktor kontrollerini aksatmamak, fiziksel sağlığa önem vermek

 

Senin için ne anlam ifade ediyor:

……………………………………………………………………………………

Alıştırma: Değerleri Yansıtmak

Bir önceki alıştırmada senin için en önemli olan 3 değeri ele al ve aşağıdaki soruları her biri için yanıtla. Cevaplar kısa olmak zorunda değil, daha sonra not defterine daha uzun yanıtlarını not edebilirsin.

 

1- Geçmişte bunun sizin için değerli olduğunu gösteren hangi aksiyonları aldın?

 

Aksiyon A:

Aksiyon B:

Aksiyon C:

 

2- Bugün değer verdiğin şeylere daha çok odaklanabilmen için hayatını nasıl değiştirebilirsin?

 

Aksiyon A:

Aksiyon B:

Aksiyon C:

3-  Geçmişteki yanlış davranışlarını düşündüğünde, bunun yerine bugün değerlerine uygun olacak hangi eylemleri seçersin?

 

Aksiyon A:

Aksiyon B:

Aksiyon C:

Alıştırma: Değerlere Dayalı Kararlar Alma

 

Farkındayım, alıştırmaların sayısı fazla ve sizi yoruyor olabilirim. Ve fakat, sadece okuyup geçmenin yeterli olmayacağını sanırım sen de farkındasındır. Değerleri ortaya çıkarmak ve onları yansıtmak ile ilgili çalışmaların sonuçlarını bu son alıştırmada kullanacaksın. Kendi hayatımızda yapmak zorunda olduğumuz şeylerin birçok seçenekleri var. Bu alıştırma ile bu seçenekleri belirlenmen amaçlanmaktadır.  Bu alıştırma değerlerin ve istediğin hayata giden yolda kalman için neler yapabileceğini düşünmen içi bir fırsat da sunuyor aslında.

 

Örnek:

Seçim yapmak: Köyden gelen amca oğlunun iş bulana kadar senin evde ailen ile birlikte  kalmasına izin vermek ya da vermemek

Dahil olan değerler kategorileri ve nasıl dahil olduğu: Aile (aile fertleri birbirine destek olmalı, ailemin mutlu olduğundan emin olmak istiyorum, bu sebeple amca oğlunun evimize gelmesi bize stres teşkil etmeyeceğinden emin olmalıyım), Finansal sorumluluk  (evlilik kredisini yeni bitirdik, onun bizde kalması maddi sıkıntıya sebep olur mu?), Saygı (onu eve alırsam, kullanılmış gibi hissederim, bana saygısı azalır. Evde kaldığı sürece iş aramak için de çok çaba sarf etmeyecek, bu sebeple ona dışarıdan destek vermeliyim).

Olası davranışlar: B aşta çok istemesen de gel dedin, ama sonradan çok da  geldiğinden memnun olmadığını belli ettin. Ailen ile birlikte kalamayacağını söyledin, ama öte yandan da iş bulma konusunda yardımcı olacağına dair de söz verdin. Kısaca evden gitmesini istedin.

Değerlerine dayalı seçtiğin davranışlar: Amca oğlu ile henüz gelmeden önce dürüstçe konuşurum. Ona kaygılarımı, değer verdiğim şeyleri ve ondan ne beklediğimi anlatırım. Daha sonra, eğer işler yolunda gitmez ve  evden ayrılmasına ihtiyacım varsa, en azından baştan beri açık ve dürüst olduğumu bilirim.

Senin Yanıtların:

Seçim yapmak: ………………………………………………………………

 Dahil olan değerler kategorileri ve nasıl dahil olduğu: …………………………………………………………………………………………………………………

 

Değerlerine dayalı seçtiğin davranışlar: ………………………………………………………………………

Sonuç

Kendini tanıma yolculuğuna duygularını kabul etme, duygu ve hislerimiz ile ilgili yanlış inanışları ele alıp onlardan kaçınmanın nelere yol açabileceğini ve onları tanıma ile başladın. Sonrasında duygu ve hislerimizin düşüncelerimiz ile olan ilişkisini ve tekrar eden olumsuz düşünceleri ele aldık. Sonuçta sorunun düşünce ve duygularda olmadığını, senin onlara verdiğin tepkilerde olduğunu fark ettin. Yolculuğun ilerleyen safhasında düşüncelerin ile davranışların arasındaki ilişkiyi araştırdın, buldun ve yolunda gitmeyenleri değiştirme yöntemleri üzerinde çalıştın. Şimdi de değer yargıların ve değerlerinin hangi davranışı sergilemen gerektiğine nasıl etki ettiğini öğrendin. Bakınca baya bir yol kat etmiş olduğunu sen de görüyor musun? Bu yolculuğa başladığın gün ile bugün arasında kendinde bir fark görüyor musun? Başta da belirttiğim gibi, adımlar küçük olabilir ama sağlam adım atmak ve ayağına bir şey dolanıp dengeni bozmaması için emin ve küçük adımlarla yürümekte fayda var. Arada unuttuğun veya hatırlama ihtiyacı hissettiğin konular olabilir, geriye dönüp istediğin konuyu gözden geçirmende hiç bir sakınca yok.

Bir sonraki görüşmemizde Bilinçli Farkındalık konusunu işleyeceğiz. Bilinçli Farkındalığın hayatını nasıl kolaylaştırdığını, stresli yaşam olayları ile nasıl baş etmende yardımcı olacağını ve daha fazlasını ele alıyor olacağız.

 

3 Yorum

  1. Büke Yalmanoğlu Büke Yalmanoğlu Haziran 26, 2019

    Şimdi gönderebildim.Sizi yeni keşfettim.Tüm yazılarınızı okuyacağım.Beni ve yakınlarımı aydınlatacağınızı,umut olacağınızı hissediyorum.Bilgiler son derece yalın,duru ve rahatlatıcı…Teşekkür ederim.

    • Dr. Serdar Nurmedov Dr. Serdar Nurmedov Yazar | Ağustos 6, 2019

      Bir faydam dokundu ise ne mutlu bana

  2. Büke Yalmanoğlu Büke Yalmanoğlu Haziran 26, 2019

    Size takdirlerimi sunduğum bir yorum göndermek istedim.Ne yazık ki,doğru olan mail adresim kabul edilmedi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir